Điều trị run bằng Toxin Botulinum

Run vô căn, run do loạn trương lực cơ, run trong bệnh và hội chứng Parkinson... có thể điều trị bằng Toxin botulinum.

Trong thực hành lâm sàng, run được phân làm hai loại là run khi nghỉ và run khi làm động tác. Tình trạng “khi nghỉ” chỉ là tương đối vì thực ra sự cân bằng tư thế dù ở trạng thái tĩnh vẫn đòi hỏi ít nhiều mức độ tăng trương lực. Run khi làm động tác lại được chia làm ba loại là run khi duy trì một tư thế, run khi làm động tác hướng đến mục tiêu (run chủ ý hay run vận động) và run chỉ thấy khi làm các động tác chuyên biệt như viết, cầm đũa, đánh máy chữ...

Toxin Botulinum (BTX) là hoạt chất gây liệt thần kinh cơ rất mạnh và đã có vai trò nổi bật trong điều trị thần kinh từ nhiều năm nay. Toxin này được áp dụng trong thẩm mỹ giúp điều trị chứng co cơ làm giảm bớt các vết nhăn trên mặt, ngoài ra còn điều trị thành công chứng lé mắt, loạn trương lực cơ cổ, bại não,… và gần đây đã cho thấy tác dụng trong điều trị chứng run vô căn đặc biệt là run giọng nói, run ở đầu và cả run ở tay. Toxin Botulinum được tiêm vào cơ thể người bệnh lặp đi lặp lại khoảng 3 tháng 1 lần, tác dụng phụ của liệu pháp này là gây yếu cơ, tuy vậy không thể phủ nhận lợi ích của phương pháp này trong điều trị run đặc biệt với run vô căn.

Toxin Botulinum điều trị run vô căn

Toxin botulinum sử dụng trong điều trị thần kinh có tác dụng gây liệt thần kinh cơ rất mạnh

Tác dụng của tiêm Toxin botulinum với run vô căn

Là loại run thường gặp nhất trong bệnh lý rối loạn vận động, có tính chất gia đình, có khả năng di truyền theo tự nhiễm sắc thể trội. Nghiên cứu trên một số gia đình cho thấy run là triệu chứng phổ biến, nhưng một số gia đình khác còn ghi nhận có loạn trương lực cơ khu trú. Một số trường hợp tiền căn gia đình ghi nhận có bệnh Parkinson, SCA12. Điển hình lâm sàng là run tư thế, một số xuất hiện cả khi làm động tác, xuất hiện khi nghỉ thì hiếm hơn. Sinh lý bệnh học chưa rõ ràng, tần số thay đổi từ 4 đến 12 Hz. EMG thường thấy hoạt động điện đồng bộ của các cơ đối kháng, nhưng hoạt động điện luân phiên cũng được ghi nhận.

Điều trị nội khoa cho thấy có hiệu quả bằng thuốc ức chế thụ thể hay Primidone. Primidone cũng có tác dụng ở liều 250 mg/ngày nhưng có nhiều tác dụng phụ. Các thuốc ức chế thụ thể có hiệu quả rõ rệt ở liều từ 40-120 mg/ngày. Một số thuốc khác như Gabapentin, Clonazepan, Aprazolam, Quetiapine, Methazolamide, Topiramate, Octanol cũng có hiệu quả trong một chừng mực nhất định.

Các nghiên cứu của Jankovic, Mancini, Brin, Pahwa lần đầu tiên cho thấy BTX cũng có hiệu quả điều trị run vô căn với liều lượng 50 hay 100 đơn vị Botox tiêm ở cẳng tay vào các cơ đối kháng như FCU, FCR, ECU và ECR. Tác dụng phụ là yếu cơ tay khi cầm nắm.

Run ở đầu gặp trong 30% bệnh nhân bị run vô căn. Điều trị thuốc thường không có hiệu quả, các dạng tư thế đầu ở trị trí “không - không" hay “có - có" đáp ứng tốt hơn với BTX, có thể giảm đến 50% triệu chứng run đầu. Kỹ thuật ngoại khoa mới đây là kích thích điện não sâu cũng làm giảm đáng kể triệu chứng run ở các trường hợp kháng trị.  

Xem thêm:

TPCN Vương Lão Kiện giúp làm giảm các chứng run
Thiên ma - Câu đằng vị thuốc quý trong điều trị bệnh run

Run trong loạn trương lực cơ

Run trong loạn trương lực cơ rất hay gặp ở các bệnh nhân bị loạn trương lực cơ cổ dạng xoay, hay bệnh nhân bị loạn trương lực cơ tay khi viết. Khi đó BTX có hiệu quả hơn thuốc uống rất nhiều, vì vừa làm giảm sự co thắt, giảm đau mà còn cải thiện được các triệu chứng run.

Run trong bệnh Parkinson

Là loại run khi nghỉ, có tần số thấp 3 - 5 Hz, thấy ở tay, cằm, cẳng chân, bàn chân, ít thấy ở đầu và cổ, khi làm động tác hướng về mục tiêu thì run giảm đi. Cần lưu ý run tư thế và run động tác có thể thấy ở một số bệnh nhân Parkinson. Điều trị tất nhiên bằng Madopar, Propanolol. Các tác giả Anh Mỹ ít sử dụng thuốc kháng cholinergic. Kỹ thuật kích thích điện não sâu (DBS) cải thiện rõ rệt triệu chứng run ở các bệnh nhân Parkinson có sử dụng thuốc nhưng không hiệu quả. Kinh nghiệm điều trị run trong bệnh Parkinson bằng BTX còn ít. Một nghiên cứu của Trosch điều trị run bằng BTX trên 7 bệnh nhân cho thấy 3 bệnh nhân giảm hơn 50% mức độ nặng của triệu chứng run qua thang điểm đánh giá run và phương pháp định lượng khách quan (TD EMG, accelerometry). Các cơ được tiêm là cơ duỗi cẳng tay, tác dụng phụ cũng là yếu cơ.

Dieu-tri-run-bang-Toxin-Botulinum

Tiêm Toxin botulinum giúp điều trị run hiệu quả trong nhiều trường hợp

Run tiểu não

Run với tổn thương ở tiểu não có thể vừa là loại run tư thế và loại run động tác. Đây là rối loạn thần kinh rất khó điều trị. Phẫu thuật mở đồi thị có thể giảm bớt triệu chứng run nhưng không cải thiện được tình trạng thất điều.

Run khi làm động tác chuyên biệt

Là rối loạn vận động chỉ xảy ra khi viết và một số ít động tác tinh tế khác. Rối loạn này không xuất hiện ở tất cả các động tác tinh tế và thông thường không thấy khi duy trì tư thế hay làm động tác hướng đến mục tiêu. Rối loạn này có thể bị bỏ sót vì dễ lầm lẫn với run vô căn hay run của chứng bệnh loạn trương lực cơ tay khi viết (writer’s cramp). Có thể phân biệt làm ba phân nhóm của loại run nguyên phát khi viết (1) liên hệ với run vô căn (2) liên hệ đến loạn trương lực cơ tay khu trú (3) không liên hệ với các trạng thái trên. Như vậy, có nhiều cách tiếp cận điều trị tùy thuộc vào căn nguyên.

Run tư thế đứng

Là trạng thái run ở chân khi đứng, tần số khoảng 16Hz, căn nguyên chưa rõ, có thể có nguồn gốc từ vùng hố sau qua một số nghiên cứu kích thích não bộ. Điều trị kinh điển là Clonazepam, nghiên cứu điều trị với thuốc chủ vận Dopaminergic hay Gabapentin cũng cho một số kết quả nhất định.

ĐIỀU TRỊ CÁC LOẠI RUN
PHÂN LOẠI ĐIỀU TRỊ
Run tư thế bàn tay, cánh tay P, PRI, A, B, TH, DBS
Run động tác bàn tay, cánh tay C, P, PRI, B, BU, TH, DBS
Run khi nghỉ
T, L, B, TH, DBS
Run khi làm động tác chuyên biệt T, P, PRI, B
Run đầu C, PRI, P, B
Run tiếng nói P, B
Run mặt, lưỡi P, PRI, L, B
Run tư thế đứng G, C, PRI, PH, L

Kí hiệu

A: Aprazolam
B: Botulinum Toxin
BU: Bus pirone
C: Clonazepam
DBS: Kích thích điện não sâu
G: Gabapentin
L: Levodopa
P: Propanolol
PH: Phenobarbital
PRI: Primidone
T: Trihexy phenidyl
TH: Thalamus (Phẫu thuật mở đồi thị)

Như vậy có thể thấy phương pháp tiêm Toxin Botulinum có hiệu quả với hầu hết trường hợp trừ run tư thế đứng. Đây là một tín hiệu tích cực với người bệnh.

XEM CHIA SẺ CÁCH ĐIỀU TRỊ BỆNH PARKINSON HIỆU QUẢ

PGS.TS. Nguyễn Phi Hùng
Trưởng khoa Nội thần kinh Bv Nguyễn Tri Phương

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

avatar

Runchantay.com (02/01/2015 - 09:44)

@Nam Khanh: Chào bạn! Tùy theo loại bệnh và mức độ bệnh, bác sỹ sẽ tư vấn và giúp bệnh nhân có một phác đồ điều trị cụ thể phù hợp cho từng bệnh nhân (số lần tiêm, thời gian tiêm các liều tiếp theo) Giá 1 lọ Toxin botulinum là 6.373.000 đ, 1 lọ có thể tiêm được khoảng 3-4 lần tùy thuộc mức độ bệnh. Tuy nhiên, đây là loại thuốc kê đơn nên người bệnh không tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Chúc bạn sức khỏe. Thân!

avatar

nam khanh (31/12/2014 - 10:49)

thuốc này đắt không ạ

avatar

tuan (20/08/2014 - 04:38)

tôi năm nay 23 tuổi.bị chứng run tay từ lâu.tôi ở tp hcm .tôi có thể đến khám và điều trị ở đâu.cám ơn