Chăm sóc người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn


Parkinson là bệnh mạn tính do thoái hóa thần kinh trung ương làm suy giảm chức năng vận động, gây ảnh hưởng đến khả năng cử động, giữ thăng bằng và kiểm soát cơ thể. Bệnh thường gặp ở người tuổi trung hoặc cao tuổi, tuy không gây tử vong nhưng lại gây ra nhiều biến chứng, đặc biệt ở giai đoạn muộn, làm giảm chất lượng cuộc sống người bệnh.

Trong bài viết này, bạn sẽ hiểu hơn về các biến chứng ở giai đoạn muộn của bệnh Parkinson cũng như những lưu ý trong chăm sóc, điều trị:

1. Biến chứng của bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn

Người mới mắc bệnh Parkinson sẽ có biểu hiện như run tay chân nhưng với tần suất và mức độ nhẹ, chưa ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống. Lâu dần, bệnh tiến triển khiến cả tần suất và mức độ run tăng cao dẫn đến những khó khăn trong di chuyển và vận động của người bệnh. Biến chứng của bệnh có thể được phân thành ba nhóm là giảm vận động, rối loạn vận động và rối loạn tâm thần.

Giảm vận động:

Ở giai đoạn muộn của bệnh Parkinson, khả năng vận động của người bệnh bị hạn chế trầm trọng. Người bệnh giai đoạn 4 vẫn có thể đi lại hoặc đứng mà không cần sự trợ giúp, nhưng không thể tự thực hiện các sinh hoạt hàng ngày như mặc quần áo, ăn uống hay tắm rửa. Đến giai đoạn 5, người bệnh hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc, nếu không có trợ giúp thì họ chỉ có thể ngồi trên giường hoặc xe lăn.

Bên cạnh đó, người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn còn phải đối mặt với nguy cơ té ngã cao tới 40 – 70% ngay cả khi đang sử dụng thuốc điều trị. Nguyên nhân là do các triệu chứng run xuất hiện với tần suất, mức độ tăng cao, hạ huyết áp tư thế hay tác dụng phụ của các thuốc chống trầm cảm cùng với việc mất thăng bằng, thay đổi dáng đi làm người bệnh dễ té ngã. Hậu quả là người bệnh có thể bị chấn thương hay gãy xương, càng làm giảm khả năng vận động, nặng hơn có thể gây nguy hiểm tính mạng. Người bệnh đã bị té ngã thường sẽ có tâm lý sợ sệt, hạn chế đi lại dẫn đến các cơ yếu và suy giảm dần làm bệnh càng phát triển nhanh hơn.

Người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn dễ bị té ngã do hạn chế vận động

Người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn dễ bị té ngã do hạn chế vận động

Rối loạn vận động:

Những người bệnh Parkinson giai đoạn muộn thường mắc chứng rối loạn vận động kéo dài. Nguyên nhân một phần do giảm đáp ứng với thuốc điều trị như L-Dopa. Ở những giai đoạn đầu của bệnh, L-Dopa được chuyển hóa thành dopamin bổ sung cho não, nhưng càng về sau hiệu quả càng giảm, thậm chí có thể gây một số tác dụng phụ cho người bệnh như:

+ Giảm tác dụng cuối liều (Wearing off): Là hiện tượng L-dopa giảm tác dụng nên không thể duy trì cho đến liều tiếp theo, thường gặp ở người sử dụng thuốc trong thời gian dài. Các biểu hiện rối loạn vận động bao gồm: run nặng lên cả về mức độ và tần suất, co cứng cơ, mất thăng bằng, khó đứng dậy khi đang ở tư thế ngồi. Tình trạng này có thể khắc phục bằng cách kiểm soát thời gian dùng thuốc hay thay đổi liệu trình điều trị nhưng với sự hướng dẫn của bác sỹ.

+ Hiện tượng bật – tắt (On-off): Là sự xuất hiện luân phiên tình trạng cứng cơ (tắt) và tăng hoạt động (bật). Khi các triệu chứng đang được kiểm soát tốt thì bỗng nhiên xuất hiện run, cơ co cứng, có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Các rối loạn vận động xuất hiện và biến mất đột ngột, không dự đoán được. Việc điều trị có thể dựa trên điều chỉnh thời gian dùng thuốc, liều lượng và loại thuốc.

+ Loạn vận động: Người bệnh sử dụng L-Dopa trong thời gian dài có biểu hiện xoắn vặn, co giật chân tay và cả thân mình, gây đau đớn cho người bệnh, hoặc bị rối loạn trương lực cơ với các biểu hiện co cứng cơ bàn chân vào buổi sáng sớm. Phương pháp điều trị phổ biến nhất là giảm liều L-Dopa.

+ Giảm đáp ứng thuốc điều trị: Cùng với sự tiến triển của bệnh, việc sử dụng L-Dopa một thời gian dài sẽ có hiện tượng thuốc không còn đáp ứng tốt như ban đầu. Tình trạng này thường xảy ra vào cuối ngày, có thể do giảm nhu động dạ dày hoặc các protein trong thức ăn ức chế hấp thu L-Dopa. Chế độ ăn giảm protein có thể giúp cải thiện tình trạng này.

Rối loạn giấc ngủ ở người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộnRối loạn giấc ngủ ở người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn

Rối loạn tâm thần

Người bệnh Parkinson ở giai đoạn cuối sẽ gặp các triệu chứng như rối loạn giấc ngủ, rối loạn thần kinh tự trị hay suy giảm trí nhớ, ảo giác, hoang tưởng.

+ Suy giảm trí nhớ: Các nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ suy giảm trí nhớ ở bệnh nhân Parkinson là từ 28 – 44%. Ở bệnh Parkinson, các ký ức vẫn được não lưu giữ, nhưng người bệnh không thể nhận thức được, trong khi ở người mắc Alzheimer thì não hoàn toàn không lưu lại ký ức.

+ Ảo giác và hoang tưởng: Khoảng 25 – 30% người bệnh Parkinson có các biểu hiện rối loạn tâm thần như ảo giác và hoang tưởng, thậm chí không còn phân biệt được đâu là thật, đâu là tưởng tượng. Hiện tượng này xảy ra do tác dụng phụ của thuốc điều trị khi sử dụng lâu dài gây ra.

+ Trầm cảm: Khoảng 40 – 60% người mắc Parkinson bị trầm cảm, lo âu thái quá, sau đó dần rơi vào tình trạng hoảng loạn, tuyệt vọng, mất ngủ, khó thở, tim đập nhanh.

+ Rối loạn giấc ngủ: Xảy ra ở hầu hết người bệnh Parkinson giai đoạn muộn, với các triệu chứng như buồn ngủ quá mức vào ban ngày, thay đổi chu kỳ ngủ - thức hoặc rối loạn hành vi giấc ngủ REM (ngủ động) - có các hành vi như thật trong khi ở trạng thái vô thức.

Rối loạn thần kinh tự chủ:

- Táo bón và tiểu không tự chủ: Xảy ra ở 50% người bệnh Parkinson, mức độ tiến triển từ nhẹ đến nặng. Nguyên nhân là do rối loạn thần kinh tự chủ làm giảm nhu động ruột, bất động, mất nước dẫn đến táo bón, lâu dần có thể gây tắc ruột. Tình trạng này có thể trở nên nặng hơn do tác dụng phụ khi dùng thuốc điều trị dài ngày. Nhiều người bệnh giai đoạn muộn còn phải đối mặt với vấn đề tiết niệu, như mất tự chủ tiết niệu, bàng quang hoạt động quá mức

- Hạ huyết áp tư thế: Huyết áp giảm đột ngột dưới 20 mmHg ở tâm thu và 10 mmHg tâm trương khi đứng dậy gây choáng có thể té, ngất.  

- Khó nuốt, sặc thức ăn: Rất hay xảy ra ở người bệnh Parkinson giai đoạn muộn, gây sụt cân, suy dinh dưỡng, mất nước, làm tăng nguy cơ viêm phổi, tử vong.

Sự chăm sóc của gia đình đóng vai trò quan trọng điều trị bệnh Parkinson

Sự chăm sóc của gia đình đóng vai trò quan trọng điều trị bệnh Parkinson

2. Điều trị và chăm sóc người bệnh Parkinson giai đoạn muộn

Việc điều trị bệnh Parkinson giai đoạn muộn không chỉ bằng thuốc mà còn cần đến các phương pháp chăm sóc hỗ trợ như vật lý trị liệu, ngôn ngữ trị liệu… để có thể nâng cao khả năng tự chủ, làm giảm các biến chứng như té ngã, co giật gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Một số các phương pháp giúp đỡ người bệnh Parkinson giai đoạn muộn như:

- Vật lý trị liệu: Hỗ trợ người bệnh di chuyển, đi lại thường xuyên. Có các buổi tập phục hồi chức năng vận động chừng 30 – 40 phút/lần và khoảng 2 – 3 lần/tuần, ngoài ra cũng cần khuyến khích các bài tập thở. Những việc này sẽ giúp người bệnh tránh được các biến chứng dẫn đến liệt cơ thể, co cứng cơ bắp, đau hay viêm phổi.

- Chế độ dinh dưỡng: Người bệnh Parkinson giai đoạn muộn dễ bị suy dinh dưỡng do biến chứng khó nuốt, giảm nhu động ruột, hấp thu kém. Đối với những người bệnh này, cần lưu ý thức ăn dễ mềm, dễ nuốt, dạng bột và đủ chất dinh dưỡng.

- Giao tiếp hằng ngày: Người bệnh thường gặp khó khăn trong giao tiếp, thể hiện cảm xúc, hoặc một số các triệu chứng khác như trầm cảm, mất ngủ gây ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý người bệnh. Ở giai đoạn này, các phương pháp như ngôn ngữ trị liệu được khuyến khích dùng, giúp người bệnh thể hiện được cảm xúc trên mặt, cải thiện giọng nói và ổn định tâm lý.

- Các hoạt chất sinh học tự nhiên giúp làm giảm run, co cứng cho người bệnh Parkinson 

Một số hoạt chất sinh học tự nhiên có mặt trong các thảo dược truyền thống đã được chứng minh là rất hữu ích trong việc giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh Parkinson giai đoạn muộn. Điển hình trong số đó là hai thảo dược Thiên ma và Câu đằng từ xưa đã được các thầy thuốc y học cổ truyền sử dụng để điều trị chứng run giật nhờ tác dụng trấn kinh, trừ phong, thư roãi và làm mềm cơ. Y học hiện đại đã chứng minh rằng các dược liệu này gián tiếp làm tăng nồng độ dopamin trong não bằng cách ức chế men chuyển hóa chất này. Vì vậy người bệnh Parkinson giai đoạn cuối hoàn toàn có thể dùng thêm 2 loại thảo dược này để giảm bớt tình trạng co cứng cơ khớp, chậm vận động và run rẩy. Dưới đây là chia sẻ của người bệnh Parkinson đã cải thiện rõ rệt được các triệu chứng của bệnh với giải pháp từ Thiên ma, Câu Đằng. 


Chia sẻ kinh nghiệm trị bệnh Parkinson của bác sĩ Đỗ Bình Dương, Hà Nội

Người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn gặp nhiều khó khăn hơn trong cuộc sống vì những biến chứng mà bệnh gây ra. Vì vậy, bên cạnh các phương pháp điều trị thích hợp, người thân, gia đình nên dành nhiều hơn sự quan tâm chăm sóc, giúp đỡ và hỗ trợ người bệnh về tâm lý, đi đứng, các hoạt động hằng ngày để làm chậm tiến trình bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho họ.

XEM THÊM CHIA SẺ KINH NGHIỆM TRỊ PARKINSON HIỆU QUẢ


Tú Trinh

Nguồn tham khảo: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3038575/


Thông tin cho bạn: Thiên ma, Câu đằng có trong TPCN Vương Lão Kiện - Giải pháp giúp hỗ trợ điều trị và phòng ngừa chứng run trong bệnh, hội chứng Parkinson, run vô căn…

TPCN Vương Lão Kiện giúp hỗ trợ điều trị giúp giảm dần chứng run ở bệnh parkinson và hội chứng parkinson

đặt mua tpcn Vương Lão Kiện

 

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

Chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên!